Dragoman Dil Teknolojileri ve Danışmanlık Ltd. Şti
İstanbul: +90 (212) 240 65 90
London: +44 (0) 208 8308715

Avrupa Birliğinde Dil Sektörünün Büyüklüğü Araştırması

2010-01-25

Avrupa Birliği, bugüne kadar yapılmış en kapsamlı dil sektörü araştırmasını yayınladı. Araştırmanın tam metni Internet’te. Üstelik tanıtım toplantısının videoları da var.
Çalışma, Dil Teknolojileri Merkezi (Language Technology Center, LTC)tarafından AB’deki dil sektörünün büyüklüğü hakkında yürütülmüş, Dr. Adriane Rinsche ve Nadis Portera-Zanotti tarafından kaleme alınmıştır. Çalışma Avrupa Komisyonu Tercüme Genel Müdürlüğü adına gerçekleştirilmiştir. Yayınlanan metindeki görüşler ve düşünceler yazarlara aittir ve Avrupa Komisyonunu temsil etmediği özellikle vurgulanmıştır.
Aşağıda linki verilen websitesinden ulaşabileceğiniz bu rapor, LTC’nin altı aydır yürüttüğü ve Avrupa Birliğinde dil sektörünün büyüklüğünü ölçmeyi amaç edinmiş bir çalışmanın sonucudur. Rapor dil sektörünün bugünkü durumunun fotoğrafını çekerken gelecekte bu sektörün nasıl gelişeceğine de ışık tutmaktadır. Çalışma Avrupa Birliği Üye Ülkelerinde dil sektörünün 2008 yılında 8,4 milyar avroluk bir büyüklüğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sektörü oluşturan ana öğeler ise yazılı ve sözlü çeviri, yazılım ve web sitesi yerelleştirmesi, dil teknolojileri araçlarının geliştirilmesi, dil eğitimi, dil konusunda danışmanlık konuları ve çok dile ihtiyaç duyulan uluslararası konferanslara çevirmen organizasyonu olarak belirlenmiştir. Tüm bu bilgilerin ışığında araştırmada dil sektörünün yıllık ortalama büyüme oranının en az %10 olarak beklendiği ortaya koyuldu. Bu da dil sektörünün 2015 yılında 16,5 milyar avroluk bir büyüklüğe erişmesi demek. Dil sektörü öteki sektörlere nazaran krizden daha az etkilenmişe benziyor. Bunun en büyük tetikleyicilerinden biri küreselleşen ekonomi. Dünya pazarlarına açılan işletmelerin dil unsurunu yadsımaları artık imkânsız hale gelmiştir. Henüz önemi tam olarak anlaşılmış olmasa da dil sektörü giderek büyüyen ve değer kazanan bir sektördür. Bu durum yatırım şirketlerinin dil şirketlerine karşı olan ilgisinde ve satın aldıkları hisselerin oranına bakıldığında açıkça görülebilir.
Yazılı ve sözlü çeviri sektörüne ilk giriş oldukça düşük maliyetlidir. Bu da haksız ve sert rekabete neden olmakta, bu ise fiyatta ve kalitede düşüş getirmektedir. Dolayısıyla, niteliksiz oyuncuların sektöre girmesini engellemek için uzmanlar yetiştirilmeli, ücretleri arttırılmalıdır. Artan uzmanlık ve teknoloji becerisi kazandırma ihtiyacı konusunda üniversitelere büyük görevler düşmektedir.
Nitelikli çevirmen bulmanın zor olduğu durumlarda dil bilimciler tarafından da kabul edilmeye başlanan dil araçları sektörü önemini daha da arttırmıştır. İnternette bedava hizmet sunan araçlar bunu herkesin ulaşabileceği bir duruma getirmiştir. Her geçen gün yenilenen ve gelişen çeviri araçları maliyeti düşürmekle beraber, bu araçları kullanmak için halen özel dil uzmanlarına gereksinim vardır. Dil araçlarının geliştirilmesi konusunda 23 resmi dile sahip Avrupa Birliği haliyle başı çekmektedir. Bu araçların çoğu Avrupa’da üretilmektedir ve üretimleri muhtelif yöntemlerle desteklenmelidir.
Avrupa dünyadaki dil sektörü gelirinin büyük bir kısmını elde eder durumdadır. Bu da Avrupa Birliği ekonomisinde dil sektörünün önemine işaret etmektedir. Araştırmalar dil sektörünün Avrupa’daki sektörler arasında en yüksek büyüme oranına sahip sektör olduğunu göstermiştir.
Araştırmaya göre insan çevirisinin dil piyasasındaki oranı 1999’da %66 iken 2004 yılında bu rakam %58’e düşmüştür. Ancak yazılım ve web sitesi yerelleştirmesi hizmetlerinin hızla yaygınlaşması ile bu oranın artacağı öngörülmektedir.
Yapılan araştırmanın sonuçları çeviri sektörünün bel kemiğinin serbest çevirmenler olduğunu kanıtlar niteliktedir. İncelenen şirketlerin çoğunun beş kişiden daha az kişiyi istihdam ettikleri , hatta tek kişilik girişimlerden oluştuğunu göstermektedir. Bütün sonuçlar ışığında serbest çevirmenlerin sektörün yüzde ellisini elinde bulundurduğu ortaya çıkmıştır.
İngilizce sektördeki yerini giderek sağlamlaştırmış ve uluslar arası iletişim dili olma özelliğini edinmiştir. Sektörde payı büyümesi beklenen diller Internet’te çokça karşımıza çıkan İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Japonca ve Çincedir.
Sektörün fiyatları birçok ekonomik dalgalanmanın yaşandığı 2004 ve 2008 yılları arasında sabite yakın bir seviye izlemiştir. Doğu Avrupa ülkelerinin para birimlerinin düşük kurundan kaynaklanan ucuz fiyatlar ise rekabeti kamçılamaktadır.
Yapılan araştırma çeviri sektörünün bütün alanlarına değinmiş, bu alanlara dair özel verileri ülke bazında değerlendirmiştir. İncelenen alanların arasında yazılı çeviri, konferans çevirmenliği, altyazı ve dublaj çevirisi, işaret dili çevirisi, telefonda sözlü çeviri, yazılım ve web sitesi yerelleştirmeleri, dil araçları geliştirme gibi çeviri sektörünün ana konuları vardır.
Raporda dil teknolojileri araçlarına da geniş yer ayrılmıştır. Dil teknolojileri araçları başlığı altında kontrollü dil araçları, terminoloji araçları, elektronik sözlükler, çeviri belleği araçları, yerelleştirme araçları, bilgisayar çevirisi sistemleri, çeviri yönetim sistemleri, dil sektörüne özel iş bilişim sistemleri, dil eğitim araçları, konferans ve telefon çevirmenliği sistemleri hakkında bilgi alabileceğiniz bölümler bulabilirsiniz. Son günlerde giderek gelişen çeviri belleği ve bilgisayar çevirisi sistemleri ve yeni yaklaşımlar hakkında detaylı bilgiye yine aynı bölümün başlığı altından erişebilirsiniz.
Küreselleşen dünyada iletişimin de küreselleştiği gerçeği herkesi yabancı dil öğrenmeye itmiş ve karşımıza yeni ve zengin kaynaklı bir sektör çıkarmıştır. Dil eğitim sektörünün anavatanı en çok öğrenilen yabancı dillerin konuşulduğu ülkeleri bünyesinde barındıran Avrupa’dır. Dolayısıyla araştırma içinde dil öğrenimine ayrı bir yer ayrılmıştır. Bulgular dil eğitim sektörünün toplam dil sektörü içindeki payının Doğu Avrupa’da Batı’dakine oranla oldukça yüksek olduğunu göstermiştir. Bu bağlamda, yükselen küreselleşme eğilimini ve onun doğurduğu çok dilli iletişim ihtiyacı dil eğitim sektörünün önemini ve yüksek potansiyelini açıkça göstermektedir.
Dil sektörünün büyüklüğünü ölçmek için yapılan bu araştırma ne yazık ki istenildiği kadar kesin verilere erişememiştir. Bunun nedeni de muhtelif ülkelerden farklı güvenilirlikte veri aktarılması ve her ülkede kurumların tamamına erişme imkânının bulunmamasıdır. Ancak yine de tahmini rakamlara ulaşılabilmiştir. Bu rakamlar dil sektörünün geleceği ile ilgili umut ışıkları doğurmuş bu sektöre daha fazla ilgi gerektiğini ortaya koymuştur.
2008 yılında tahmini büyüklüğü 8,4 milyar avro olan dil sektörünün içerisinde, sözlü ve yazılı çeviri sektörünün tahmini büyüklüğü, yazılım ve web sitesi yerelleştirmesini de içine alacak şekilde 5,7 milyar avrodur. Aynı yıl için dil teknolojileri araçları sektörünün büyüklüğü 568 milyon avro, altyazı ve dublaj çevirisi sektörünün büyüklüğü 633 milyon avro, dil eğitimi sektörünün büyüklüğü 1,6 milyar avro ve konferanslara çok dilli hizmet sunan kurumların toplam büyüklüğü 143 milyon avro olarak hesaplanmıştır. Verilen rakamlarda belirli ölçüde tahmini değerlerin kullanıldığını tekrar hatırlatmak isteriz.  Avrupa’da dil sektörü, son yıllardaki ortalama büyüme oranı olan %10’u koruduğu taktirde, toplam büyüklüğü 2015 yılında 16,5 milyar avroya ulaşacak olup, sözlü ve yazılı çeviri sektörünün aynı yıl tahmini büyüklüğü yaklaşık 10 milyar avro olacaktır.
 
Dragoman Adına Hazırlayan: Esra Çınar